Wprowadzenie
Nie chodzi o sztywny podział na „zawsze” i „teraz”. Pragnienie może dotyczyć odległej przyszłości, a upodobanie może się zmienić. Różni się to, co chcesz przekazać rozmówcy.
Mam ochotę odpocząć
Słownik NIKL opisuje 싶다 w połączeniu z czasownikiem przez -고 jako wyrażenie zamiaru lub chęci wykonania czynności. W przykładzie słownikowym 좀 쉬고 싶어서요 rozmówca wyjaśnia, że chce trochę odpocząć.
Zobacz budowę w krótkich przykładach ćwiczeniowych:
- 가다, „iść” lub „jechać” → 가고 싶어요: „Chcę iść” albo „Chcę jechać”.
- 먹다, „jeść” → 먹고 싶어요: „Chcę jeść” lub „Mam ochotę zjeść”.
- 쉬다, „odpoczywać” → 쉬고 싶어요: „Chcę odpocząć”.
Od formy słownikowej odłączamy 다, a po temacie czasownika zapisujemy 고 싶어요. Spójrz na odstęp: 고 łączy się z pierwszym czasownikiem, a 싶어요 zapisujemy osobno. Chęć wyraża całe połączenie, nie samo 고. Końcowe 요 sygnalizuje grzeczny styl wypowiedzi, ale dobór formy nadal zależy od sytuacji i rozmówcy.
Jeśli powiesz 쉬고 싶어요 po długim dniu, informujesz o swojej potrzebie. Nie deklarujesz, że zawsze najbardziej lubisz odpoczywać, ani że na pewno odpoczniesz. Możesz mieć ochotę na przerwę, choć za chwilę musisz wrócić do pracy.
Lubię czytać
Porównaj dwa zdania ćwiczeniowe:
책을 읽고 싶어요.
Chcę poczytać książkę albo mam ochotę ją czytać.
책을 읽는 것을 좋아해요.
Lubię czytać książki.
W obu pojawia się 읽다, czyli „czytać”. Pierwsze zdanie wyraża chęć czytania. Drugie mówi o upodobaniu do tej czynności. Jeśli właśnie szukasz czegoś do zrobienia w podróży, pierwsze zdanie może opisywać bieżący zamiar. Gdy ktoś pyta o Twoje zainteresowania, drugie mówi o tym, co sprawia Ci przyjemność.
W drugiej konstrukcji 읽는 określa 것, czyli rzecz lub tutaj czynność ujętą jako to, co jest lubiane. 것을 jest dopełnieniem 좋아해요. Przy czytaniu całości pomaga pytanie: „Co lubię?”. Odpowiedź brzmi 책을 읽는 것, czytanie książek. Formę 것을 spotkasz też skróconą do 걸 w potocznej wypowiedzi; na początek można rozpoznawać pełną postać. O formach przed rzeczownikiem przeczytasz w tekście o przydawkach czasu teraźniejszego.
To dwa różne pytania również po polsku. Ktoś może lubić czytać, a dziś być zbyt zmęczony, by mieć na to ochotę. Może też chcieć przeczytać konkretny artykuł, choć czytanie nie jest jego ulubionym zajęciem. Sama chęć nie dowodzi trwałego upodobania.
Lubię kawę, ale teraz chcę herbaty
Przed 좋아해요 może stać rzeczownik. W przykładzie ćwiczeniowym 커피를 좋아해요 mowa o lubieniu kawy. Nie trzeba dodawać czasownika „pić”, żeby powiedzieć, że kawa komuś smakuje lub że ją lubi.
Jeśli chcesz nazwać samo działanie, użyj odpowiedniej konstrukcji opisującej czynność, na przykład 커피를 마시는 것을 좋아해요: „Lubię pić kawę”. 마시다 to „pić”; 마시는 określa 것. Przy rzeczowniku jest 를, bo w tym zdaniu kawa jest dopełnieniem czynności picia. Cała grupa 마시는 것 staje się tym, co lubimy.
A teraz inny komunikat: 차를 마시고 싶어요, „Chcę napić się herbaty”. To może być odpowiedź na pytanie o aktualne zamówienie. Nie wynika z niej, że rozmówca bardziej lubi herbatę niż kawę. Przy wyborze w kawiarni ważne jest to, co chce teraz zamówić.
좋아하다 nie jest tym samym słowem co 좋다. Na poziomie podstawowym porównaj 커피를 좋아해요, „Lubię kawę”, i 커피가 좋아요, które zależnie od kontekstu może znaczyć „Kawa mi odpowiada” lub „Lubię kawę”. Zwróć uwagę na różnicę w partykułach, zamiast zamieniać same końcówki. Pełne znaczenie i wybór formy trzeba sprawdzić w sytuacji. Więcej przykładów użycia 이/가 i 을/를 przedstawia poradnik o partykułach.
W haśle 좋아하다 słownik NIKL zestawia 책을 좋아하다 z 책 보는 것을 좋아하다. W pierwszym wzorze przedmiotem upodobania są książki. W drugim jest nim czytanie książek: czasownik 보는 opisuje czynność, którą ujmuje 것. Po polsku też rozróżniamy „lubię książki” i „lubię czytać”. Jeśli rozmówca pyta o sposób spędzania wolnego czasu, drugi wzór odpowiada na pytanie dokładniej. Jeśli chce wiedzieć, jakie rzeczy lubisz, wystarczy rzeczownik z partykułą dopełnienia.
Przy własnej wypowiedzi zacznij więc od ustalenia, co dokładnie lubisz. Gdy odpowiedzią jest napój, książka albo film, potrzebujesz nazwy tej rzeczy. Gdy odpowiedzią jest picie, czytanie albo oglądanie, trzeba nazwać czynność. Potem sprawdź, czy mówisz o upodobaniu, czy o tym, co chcesz zrobić przy najbliższej okazji. Sam rzeczownik nie zastąpi opisu działania, a konstrukcja z chęcią nie powie słuchaczowi, że coś zwykle sprawia Ci przyjemność.
Podróż jako upodobanie, podróż jako życzenie
Słownik NIKL w haśle 것 podaje odpowiedź 시간이 있을 땐 멀리 여행 가는 것을 좋아해요. Można ją oddać jako: „Kiedy mam czas, lubię podróżować daleko”. Wypowiedź łączy upodobanie z warunkiem dostępnego czasu. Nie twierdzi, że rozmówca jest właśnie w podróży ani że podróżuje bez przerwy.
Rozłóż ją na części. 시간이 있을 땐 mówi o sytuacji, w której jest czas. 멀리 여행 가는 것 oznacza tutaj czynność podróżowania daleko. 좋아해요 mówi o upodobaniu do tej czynności. Dzięki temu rozmówca dowiaduje się także, w jakich okolicznościach osoba chętnie podróżuje. Nie trzeba wyciągać z wypowiedzi wniosku, dokąd wybierze się w najbliższy weekend. Jeśli pytasz o wcześniejszą podróż, przyda się też konstrukcja opisująca przeszłe doświadczenie. Inne konstrukcje pomagają opisać plany i zamiary.
W innym przykładzie NIKL pojawia się myśl o chęci podróży: 여행을 가고 싶다. Tu ważna jest chęć wyjazdu, nie deklaracja ulubionego sposobu spędzania każdego wolnego dnia. Oba zdania można odnieść do podróżowania, ale odpowiadają na inne pytania. Pierwsze opisuje upodobanie w pewnych okolicznościach, drugie ujmuje chęć.
Dobrym ćwiczeniem jest dopisanie polskiego pytania do każdego ze zdań. Przy pierwszym może ono dotyczyć tego, co ktoś lubi robić, gdy ma czas. Przy drugim: na co ma ochotę. Potem porównaj koreańskie końcówki. Nie musisz zgadywać terminu wyjazdu, skoro wypowiedź go nie podaje.
Pytanie o chęć
Przy wspólnym planowaniu możesz usłyszeć pytanie ćwiczeniowe 뭐 먹고 싶어요?, „Co chcesz zjeść?”. Rozmówca pyta o Twoją chęć. W odpowiedzi możesz nazwać potrawę i dodać 먹고 싶어요 albo powiedzieć krócej, jeśli kontekst jest jasny. Po odpowiedzi można przejść do propozycji wspólnego działania.
Pytanie co lubisz jeść ma inny punkt ciężkości. 뭐 먹는 것을 좋아해요? dotyczy upodobania do jedzenia określonych rzeczy. W naturalnej rozmowie zdania mogą mieć krótszą lub inną postać, a odpowiedź na pytanie o gust może oczywiście pomóc wybrać dzisiejszy posiłek. Nie należy jednak zakładać, że oba pytania znaczą dokładnie to samo.
Na pierwszym etapie ćwicz pełne zdania, aby widzieć ich budowę. W rozmowie zwracaj uwagę także na relację między osobami i ton. Samo poprawne słownictwo nie decyduje o tym, czy pytanie zabrzmi stosownie w każdej sytuacji.
Ułóż krótki dialog o własnych zainteresowaniach i dzisiejszych planach. W jednej odpowiedzi opisz czynność, którą lubisz, a w drugiej coś, na co masz ochotę. Następnie zamień obie sytuacje: sprawdź, czy wybrane zdania nadal odpowiadają na pytania rozmówcy. Jeśli nie, popraw konstrukcję i porównaj obie wersje z nauczycielem.
O sobie i o innej osobie
Przy mówieniu o własnej chęci możesz użyć -고 싶어요. Gdy opisujesz pragnienie innej osoby, w podstawowych materiałach spotkasz również -고 싶어 하다. Słownik NIKL podaje przykład dziecka, które chciało zostać lekarzem: 의사가 되고 싶어 했다, w haśle 되다.
Nie sprowadzaj tego do zakazu występowania 싶다 w każdym zdaniu, w którym pojawia się czyjeś imię. Hasło 싶다 zawiera przykład 지수는 문득 여행을 가고 싶다고 생각했다, czyli informację o tym, że Jisu pomyślała o chęci wyjazdu. Przytoczenie myśli ma inną budowę niż proste opisywanie cudzego pragnienia.
Na tym etapie rozpoznaj różnicę, ale nie twórz jeszcze uniwersalnej reguły dla cytowania, pytań i wszystkich osób. Dłuższe wypowiedzi, zwłaszcza przy relacjonowaniu czyichś słów, możesz omówić podczas lekcji indywidualnych.
Kiedy nie mam na coś ochoty
Zaprzeczenie chęci też warto poznać w kontekście. W przykładzie słownika NIKL osoba odpowiada, że nie ma ochoty jeść: 먹고 싶지가 않구나. Pojawia się ono w rozmowie o braku apetytu. To opis chęci w danej sytuacji, nie informacja, że dana osoba nigdy nie lubi jedzenia. Inne sposoby przeczenia omawiamy w porównaniu 안 i 못.
Na potrzeby ćwiczenia porównaj 먹고 싶어요, „mam ochotę jeść”, i 먹고 싶지 않아요, „nie mam ochoty jeść”. W drugim zdaniu przeczenie dotyczy chęci. Nie wynika z niego, że jedzenie jest niemożliwe, niedozwolone albo że ktoś w ogóle go nie lubi. Te znaczenia wymagają innych słów lub dodatkowej informacji.
Polskie „nie chcę” może brzmieć stanowczo, a niekiedy naturalniejsze będzie „nie mam teraz ochoty”. O odpowiednim przekładzie decyduje sytuacja i ton. Ćwicząc odpowiedź dla innej osoby, zwróć też uwagę na grzeczność całego zdania. Sam przykład słownikowy ma własną formę i kontekst, więc nie należy bez zmiany rejestru przenosić go do każdej rozmowy.
보고 싶어요: zobaczyć czy tęsknić?
W materiale NIKL o rozmowie na temat życia w Korei pojawia się zdanie o tęsknocie za rodzicami mieszkającymi w rodzinnej miejscowości: 고향에 계신 부모님이 너무 보고 싶어요. Czasownik 보다 znaczy między innymi „widzieć” lub „oglądać”, a 보고 싶어요 wyraża chęć zobaczenia. W takim kontekście naturalne tłumaczenie brzmi „Bardzo tęsknię za rodzicami”.
Nie każdy przykład 보고 싶어요 dotyczy tęsknoty. W autorskim zdaniu 영화를 보고 싶어요 chodzi o chęć obejrzenia filmu. Ta sama konstrukcja po polsku przyjmie więc inny przekład w zależności od tego, co jest jej dopełnieniem i o jakiej sytuacji mowa. Nie znaczy to, że 보고 싶어요 jest osobnym uniwersalnym czasownikiem oznaczającym tylko tęsknotę.
Porównaj 영화를 보고 싶어요 z 영화 보는 것을 좋아해요. Pierwsze zdanie mówi o chęci obejrzenia filmu, drugie o tym, że ktoś lubi oglądać filmy. Jeśli w rozmowie mowa o konkretnym filmie, pierwszy przekład można doprecyzować jako „chcę go obejrzeć”. Sama gramatyka bez kontekstu nie wskazuje jednak tytułu ani terminu seansu.
Czynność, którą chcesz zrobić
Chęć może też określać rzeczownik. W słownikowym przykładzie NIKL pojawia się wyrażenie 하고 싶은 일, czyli „to, co chce się robić” albo „praca lub czynność, którą chce się wykonywać”, zależnie od rozmowy. W dialogu występuje ono z partykułą 을 jako 하고 싶은 일을. Forma 싶은 określa następujące po niej 일. Nie jest to całe zdanie zakończone przez 싶어요.
Zestaw 한국어를 공부하고 싶어요 z 한국어를 공부하고 싶은 이유. Pierwsze to „Chcę uczyć się koreańskiego”. Drugie wyrażenie to „powód, dla którego chcę uczyć się koreańskiego”. W drugim brakuje jeszcze orzeczenia, jeśli chcesz utworzyć pełne zdanie. Na przykład 한국어를 공부하고 싶은 이유가 있어요 znaczy „Mam powód, żeby uczyć się koreańskiego”. To przykład ćwiczeniowy, a nie cytat z podręcznika.
W takich połączeniach sprawdzaj, czy opis kończy wypowiedź, czy stoi przed rzeczownikiem. Przy okazji nie zakładaj, że powód został już ujawniony: w ostatnim zdaniu wiadomo tylko, że istnieje.
Ćwiczenie z sytuacją
Wybierz wypowiedź, która lepiej odpowiada sytuacji:
- Ktoś pyta o Twoje hobby. Chcesz powiedzieć, że lubisz czytać książki.
- Jest późno i masz ochotę odpocząć.
- W kawiarni mówisz, że chcesz napić się herbaty.
- Rozmawiacie o tym, czy lubisz kawę jako napój.
Proponowane odpowiedzi: 1. 책을 읽는 것을 좋아해요. 2. 쉬고 싶어요. 3. 차를 마시고 싶어요. 4. 커피를 좋아해요. Kontekst może oczywiście uzasadnić także inne poprawne odpowiedzi. Ćwiczenie sprawdza różnicę między upodobaniem a chęcią, nie pełny katalog możliwych zdań.
Mapa kursu koreańskiego pokazuje plan nauki; dostępność poszczególnych materiałów sprawdź na stronie.
